خانه » قالیشویی در تبریز » نقوش قالی دست باف در آثار کمال الدین بهزاد

نقوش قالی دست باف در آثار کمال الدین بهزاد

نقوش قالی دست باف در آثار کمال الدین بهزاد

نقوش قالی دست باف در آثار کمال الدین بهزاد

در بررسی هنر ایران بی گمان دوره تیموریان با مرکزیت هرات خراسان را باید از سرآمدان دوره های هنری ایران به شمار آورد در این زمان اغلب هنرها از جمله خطاطی و کاشیکاری و نگارگری و قالی بافی و معماری فرش مورد تشویق و حمایت قرار گرفت.


نقوش قالی دست باف در آثار کمال الدین بهزاد

تجلی نقوش فرش دست باف در آثار بهزاد و شاگردان او

مطلب مهم و قابل اشاره که در برخی آثار بهزاد و شاگردان به چشم می خورد نقش قالی دستبافت است که در این تابلو ها به وضوح قابل رویت است این نقوش که بعد ها مورد بحث استاد پژوهشگران هنری قالی قرار گرفته است با نگاره های هندسی و بندی و گل بوته های ترنجی و اسلیمی ساده طرح های گیاهی تزیین و ترکیب یافته اند.

آثار فرش کمال الدین بهزاد

در مورد نگارگری های بهزاد که در کتاب ها یا به صورت جداگانه به نام بهزاد به او نسبت می دهند اختلاف عقیده میان پژوهندگان هنری بسیار وجود دارد اما به هر حال بسیاری از اینآثار اگر از آن خود استاد نباشه وابسته به مکتب او هستند. بی تردید تمیز دادن تصویرهای اصلی آثار و رقم بهزاد کار دشواری است به عقیده علامه دهخدا تحقیقات برای پیدا کردن کارهای اصیل بهزاد پس از نمایشگاه هنری ایرانی در لندن 1931 میلادی تا حدی به نتیجه رسیده است مانند نسخه بوستان سعدی که در آن تابلوهای بهزاد با امضای بهزاد نقش شده است و اینکه در کتابخانه ملی قاهره نگهداری می شود.

در همین زمینه فردریش مارتین هنرشناس برجسته سوئدی معتقد است که قسمت عمده آثار منسوب به بهزاد کارهای مشکوک شاگردان اوست.

طرح و نگاره های قالی در آثار کمال الدین بهزاد و شاگردانش

الف- طرح هندسی

طرح هایی که به جای خط های ککانی با خط های شکسته و راست نقشه بندی می شود. این خط ها در ترکیب کلی خود شکل های هندسی مانند: سه گوشه چهار گوشه و لوزی نشان می دهد. طرح هندسی شامل گروهی از نقشه های فرش است که در هریک از آن ها افزون بر پایبندی به اساس طرح اصلی دگرگونی هایی نیز وجود دارد.

طرح هندسی با نگاره های مختلف و نام های گوناگونی وجود دارد آنچه بیشتر در آثار بهزاد دیده می شود هندسی سیتاره هندسی ترنجی هندسی بندی و هندسی موزائیکی است.

ب- نگاره بندی

نگاره هایی که در یک طرح تکرار می شود اگر با کمک نگاره ای دیگر به هم پیوند باید آن رو بندی و طرح تشکیل شده براساس نگاره بندی را طرح بندی گویند. در این طرح نگاره های فراوانی نقش شده است که هر یک از آن ها به علت نگاره ای که در آن تکرار می شود و یا به علت شیوهویژه ای که تزیین آن به کار رفته است نام خاص خود را دارد. مانند بندی ترنج دار، بندی درختی، بندی سروی، بندی اسلیمی، بندی شاخ گوزن، بندی قالب خشتی، بندی لوزی، بندی ورامین، بندی قاب قاپی.

پ- گل و بته سازی

گل و بوته در خیلی از هنرهای سنتی ایران و از جمله در قالی بافی پیشینه دیرینه دارد در این طرح ها پس از اسلام هرچه بیشتر از طبیعت دور شد صورت انتزاعی و تزئین به خود گرفت در زمان تیموریان به ویژه در آثار بهزاد گل و بته به کار رفته است.

ت- خطوط اسلیمی

اسلیمی نگاره ای است که در گذشته بر روی برخی از ظرف های سیمین دوره اشکانی و ساسانی و همچنین در نقش های برجسته طاق بستان و کاخ تیفسون دیده شده است ولی کاربرد آن در آثار بهزاد و شاگردانش به صورت اندک است.

ث- گل های ختایی

این گل ها معمولا در انتها خط ختایی که برگ هایی آن از احاطه کرده اند کشیده می شوند. این گل ها اکثرا ریز نقش هستند. گفته شده است ختایی منسوب به ختا یادگاری از نفوذ هنر چینی در ایران پس از حمله مغول است.

ج- نگاره ترنجی

ترنج از نگاره های پیش از اسلام است. اشاره ای به حوض آب یا خورشید به عنوان سرچشمه نیرو که باران را برای باروری زمین از آسمان میگیرد. بهترین نمونه ترنج در قالی معروف اردبیل که در موزه ویکتوریا و آلبرت از زمان صفویه نگهداری می شود.

چ- متن و حاشیه

کلیه قالی های منقوش در آثار کمال الدین بهزاد دارای متن و حاشیه است. حاشیه که متن را در میان می گیرد از یک سو همچون دیوار وسیله ای است برای محدود کردن زمینه قالی و از سوی دیگر به بیننده امکان می دهد تا نقش هایی را که در انتها به نظر می رسد در محدوده زمینه خود بنگرد.

قالیشویی در تبریز

ایمیل شما آشکار نمی شود

نوشتن دیدگاه

تمام حقوق مادی , معنوی , مطالب و طرح قالب برای مختلف تبریز محفوظ است و با ذکر منبع میتوانید از محتویات سایت استفاده نمایید.